Pracownicy coraz bardziej przerażeni: 69% Amerykanów spodziewa się wzrostu bezrobocia

• Amerykański rynek pracy wyraźnie hamuje, a liczba ogłoszonych zwolnień pozostaje najwyższa od 2022 r.

• Małe firmy stają się „kanarkiem w kopalni”, tracąc ponad 120 tys. etatów i wyprzedzając spowolnienie widoczne w całej gospodarce.

• Rosną obawy konsumentów i inwestorów, a analitycy oceniają, że Fed może zostać zmuszony do dalszych cięć stóp procentowych, mimo trwającej debaty o ryzykach inflacyjnych.

Narastająca fala zwolnień i sygnały głębszego ochłodzenia rynku pracy

Najnowsze dane z amerykańskiego rynku pracy jednoznacznie wskazują, że gospodarka Stanów Zjednoczonych wchodzi w okres strukturalnego spowolnienia, które coraz trudniej bagatelizować. Według raportu Challenger, Gray & Christmas, pracodawcy ogłosili w listopadzie 71 321 planowanych zwolnień, co oznacza wzrost o 24% w ujęciu rocznym i najwyższy wynik dla tego miesiąca od 2022 r. To kontynuacja niepokojącego trendu, ponieważ październik przyniósł najbardziej dotkliwą falę planowanych cięć od 2003 r., z liczbą przekraczającą 153 tys. zapowiedzianych redukcji.

Eksperci rynku pracy zauważają, że liczba zwolnień przekraczająca 70 tys. w listopadzie to zjawisko rzadkie, występujące wcześniej jedynie w 2008 i 2022 r. To nie tylko element cyklu gospodarczego, ale również odbicie szerszych zmian technologicznych, restrukturyzacji korporacyjnych i rosnących kosztów działalności. Już ponad 6 tys. zwolnień oficjalnie powiązano z wykorzystaniem sztucznej inteligencji, co potwierdza narastający wpływ automatyzacji na rynek pracy. Jednocześnie prawie 20 tys. cięć wynikało z procesów restrukturyzacyjnych, a ponad 15 tys. – z trudnych warunków rynkowych w sektorze telekomunikacyjnym i technologicznym.

Co ważne, pogorszenie sytuacji na rynku pracy zaczyna być wyraźnie odczuwane przez społeczeństwo. Według Uniwersytetu Michigan 69% Amerykanów oczekuje wzrostu bezrobocia w najbliższym roku, co stanowi ponad dwukrotny wzrost względem poprzedniego roku. Percepcja ryzyka utraty pracy osiągnęła zaś najwyższy poziom od 2020 r., czyli od czasu pierwszej fali pandemicznych turbulencji.

Z perspektywy specjalistów, tak silne pogorszenie nastrojów konsumenckich może jeszcze bardziej wzmocnić efekt spowolnienia gospodarczego, ponieważ osłabia skłonność do wydatków i zwiększa poziom ostrożności finansowej. Ten psychologiczny czynnik często poprzedza realne pogorszenie wskaźników makroekonomicznych.

Dane ADP: zatrudnienie w prywatnym sektorze kurczy się, a małe firmy pękają jako pierwsze

Obraz rynku pracy pośrednio potwierdzają dane ADP, które od kilku miesięcy pełnią kluczową rolę ze względu na opóźnione publikacje rządowych raportów (spowodowane długotrwałym shutdownem). Według ADP sektor prywatny stracił w listopadzie 32 000 miejsc pracy, co stanowi największy miesięczny spadek od dwóch i pół roku.

Najbardziej niepokojące jest jednak to, że do największych redukcji doszło w małych firmach, zatrudniających mniej niż 50 osób. To właśnie one obniżyły zatrudnienie aż o 120 tys. etatów, podczas gdy średnie firmy dodały 51 tys. miejsc pracy, a duże – 39 tys. Tak silna asymetria wywołuje alarm wśród analityków, którzy porównują sytuację małych przedsiębiorstw do „kanarka w kopalni”, pierwszego sygnału ostrzegającego przed większymi turbulencjami gospodarczymi.

Specjaliści oceniają, że skala problemu wynika z kombinacji kilku kluczowych zjawisk: rosnących kosztów operacyjnych, wysokich cen dóbr i usług, w tym energii oraz materiałów, niestabilności związanej z wielokrotnymi zmianami taryf celnych oraz ogólnego spadku popytu klientów, którzy ostrożniej podchodzą do wydatków. Jak wskazują analitycy, ceny w ciągu ostatnich pięciu lat wzrosły łącznie o około 25%, co dla małej firmy stanowi ogromny ciężar trudny do zneutralizowania.

Co istotne, ADP podkreśla, że większość firm nie dokonuje twardych zwolnień, lecz raczej „po cichu” zmniejsza zatrudnienie poprzez brak zastępowania odchodzących pracowników i długotrwałe zamrożenie rekrutacji. Taka strategia jest charakterystyczna dla okresów niepewności i najczęściej poprzedza pełnoskalowe redukcje.

Jednocześnie raport wskazuje, że w czterech z ostatnich sześciu miesięcy firmy prywatne raportowały spadek zatrudnienia, co sugeruje narastające zmęczenie kosztowe w całej gospodarce. W sektorach najbardziej wrażliwych – takich jak informacja, produkcja, budownictwo czy finanse – redukcje były szczególnie głębokie.

Wpływ na płace, inflację i politykę Fed: gospodarka szuka nowego punktu równowagi

W miarę jak zatrudnienie zwalnia, zmienia się również dynamika płac. Według ADP wzrost wynagrodzeń dla osób pozostających w dotychczasowej pracy wyniósł w listopadzie 4,4% r/r, co oznacza dalsze wyhamowanie względem poprzedniego miesiąca. Z kolei pracownicy zmieniający pracę mogli liczyć na wzrost wynagrodzenia o 6,3%, również mniej niż miesiąc wcześniej.

Eksperci podkreślają, że słabnący rynek pracy ogranicza presję płacową, co w teorii działa hamująco na inflację — jednak może także pogłębiać pesymizm konsumentów, zmniejszając ich zdolność zakupową w warunkach wciąż podwyższonych cen. Ten dwukierunkowy efekt utrudnia Rezerwie Federalnej podjęcie jednoznacznej decyzji o dalszym kierunku polityki monetarnej.

Przed grudniowym posiedzeniem Fed, dane ADP stanowią ostatni kluczowy sygnał dla decydentów. Obecnie rynek terminowy przypisuje około 90% prawdopodobieństwa temu, że Fed zdecyduje się na kolejną obniżkę stóp procentowych o 0,25 pkt proc. Oceniają analitycy, że obóz „gołębi” w Rezerwie Federalnej może przeważyć, argumentując, że dalsze luzowanie jest potrzebne, aby przeciwdziałać narastającemu ryzyku spadku zatrudnienia. Z drugiej strony decydenci obawiają się, że kolejne cięcia mogą ponownie rozbudzić presję inflacyjną, która mimo spadku nadal znajduje się powyżej celu banku centralnego.

Rynek czeka zatem na raport rządowy o zatrudnieniu — opóźniony z powodu shutdownu — który zostanie opublikowany 16 grudnia i obejmie częściowo dane również z października. Dopiero ten dokument pozwoli precyzyjnie ocenić, czy hamowanie zatrudnienia ma charakter przejściowy, czy też gospodarka wchodzi w okres głębszego spowolnienia.

Szersze spojrzenie: co oznacza słabnący rynek pracy dla gospodarki i rynków finansowych

Słabnący rynek pracy niesie skutki wykraczające poza same wskaźniki zatrudnienia. Jeśli konsumenci ograniczają wydatki — a tak sugerują badania nastrojów — spada dynamika przychodów firm, które następnie wstrzymują inwestycje i redukują koszty. W ten sposób rynek pracy i konsumpcja zaczynają wzajemnie wzmacniać swoje negatywne oddziaływania, co według specjalistów może prowadzić do klasycznego cyklu spowolnienia gospodarczego.

Dla rynków finansowych najważniejsze jest pytanie, czy Fed będzie kontynuował cięcia stóp, czy raczej wstrzyma się z decyzją w obawie przed wzrostem inflacji. Rynek akcji interpretował ostatnie dane jako sygnał skłaniający do dalszego luzowania, lecz jednocześnie narastają obawy o możliwe pogorszenie wyników finansowych przedsiębiorstw, zwłaszcza tych z sektora konsumenckiego i technologicznego.

Specjaliści zauważają także, że niewielka liczba nowych rekrutacji (mniej niż 500 tys. od początku roku) jest najniższa od 2010 r. i sugeruje, że przedsiębiorstwa wchodzą w fazę ostrożnego zarządzania zasobami. Jeśli trend spadkowy będzie kontynuowany, rynki finansowe mogą zacząć dyskontować większe ryzyko recesji.