Japonia płaci cenę za koniec taniego pieniądza. Obligacje najwyżej od 1996 roku

• Rentowność 10-letnich obligacji Japonii wzrosła do 2,900%, najwyższego poziomu od 1996 roku.

• Rynek coraz mocniej wycenia ryzyko fiskalne, słabego jena, drogiej energii i dalszej normalizacji polityki Banku Japonii.

• Moody’s utrzymuje rating Japonii na poziomie A1 ze stabilną perspektywą, ale to nie kończy presji na obligacje, jena i akcje technologiczne.

Japonia traci komfort taniego długu

Przez lata japoński rynek finansowy funkcjonował w warunkach, które dla większości rozwiniętych gospodarek były wyjątkiem: bardzo niskie stopy procentowe, ogromny skup obligacji przez Bank Japonii i przekonanie, że państwo może rolować gigantyczny dług bez większej presji ze strony inwestorów. Ten układ właśnie się kruszy.

Rentowność 10-letnich japońskich obligacji skarbowych wzrosła w lipcu do 2,900%, najwyżej od listopada 1996 roku. To nie jest zwykły ruch techniczny na rynku długu. To sygnał, że inwestorzy zaczęli żądać wyższej premii za ryzyko w kraju, którego zadłużenie publiczne przekracza 200% PKB.

Na pierwszy plan wyszły trzy czynniki: inflacja, słaby jen i polityka fiskalna. Japonia jest mocno uzależniona od importu energii, dlatego wzrost cen ropy po eskalacji napięć na Bliskim Wschodzie uderza bezpośrednio w oczekiwania inflacyjne. Gdy jen pozostaje słaby, w okolicach 162 JPY za dolara, import staje się jeszcze droższy, a presja na Bank Japonii rośnie.

Bank Japonii normalizuje politykę, ale rynek chce więcej

Bank Japonii podniósł w czerwcu główną stopę procentową do 1,0%, najwyższego poziomu od 1995 roku. To symboliczny moment, bo japońska gospodarka przez dekady była kojarzona z tanim pieniądzem, deflacją i ostrożnym bankiem centralnym. Teraz inflacja utrzymuje się w pobliżu celu 2% od kilku lat, a rynek zaczyna zakładać, że normalizacja polityki pieniężnej nie zakończy się na jednej decyzji.

Problem polega na tym, że Bank Japonii działa w wyjątkowo trudnym otoczeniu. Z jednej strony zbyt wolne podwyżki mogą pogłębić słabość jena i podbić inflację importowaną. Z drugiej strony zbyt szybkie zacieśnienie polityki może gwałtownie zwiększyć koszty obsługi długu publicznego.

Dlatego wzrost rentowności nie jest dla jena jednoznacznie pozytywny. W normalnych warunkach wyższe stopy i wyższe rentowności mogłyby wspierać walutę. Tu jednak część rynku odczytuje ruch na obligacjach jako efekt rosnącej premii za ryzyko, a nie wyłącznie jako wycenę silniejszej gospodarki. To zasadnicza różnica.

Plan wydatków za 370 bilionów jenów staje się testem wiarygodności

Rząd premier Sanae Takaichi zapowiedział długoterminowy plan inwestycyjny wart około 370 bilionów jenów, czyli około 2,3 bln dolarów, rozłożony na 14 lat. Środki mają trafić do 17 strategicznych sektorów, w tym sztucznej inteligencji i półprzewodników. W teorii to próba odbudowy przemysłowej pozycji Japonii w obszarach, które dziś decydują o globalnej konkurencyjności.

Rynek patrzy jednak nie tylko na ambicje, ale przede wszystkim na finansowanie. Brak jasnych źródeł pokrycia tak dużego programu zwiększa obawy o przyszłą emisję długu i trwałość konsolidacji fiskalnej. Dodatkowo inwestorzy negatywnie odebrali usunięcie z rządowych dokumentów sformułowań dotyczących dyscypliny budżetowej.

Moody’s utrzymał rating Japonii na poziomie A1 ze stabilną perspektywą, co krótkoterminowo ogranicza ryzyko dodatkowego szoku ratingowego. Nie oznacza to jednak, że rynek obligacji odetchnął. Agencja nadal widzi stabilny wzrost nominalny, uporczywą inflację i możliwość stopniowego spadku relacji długu do PKB, z około 219% w roku fiskalnym 2020 do poniżej 195% do 2030 roku. Jednocześnie ostrzega, że odejście od konsolidacji fiskalnej mogłoby zwiększyć ryzyko obniżki ratingu.

Najważniejszy wniosek jest prosty: rating nie jest dziś głównym problemem Japonii. Problemem jest to, ile inwestorzy będą chcieli zarabiać za finansowanie państwa, które przez lata przyzwyczaiło się do darmowego pieniądza.

Akcje technologiczne mogą znaleźć się pod presją

Rosnące rentowności obligacji mają znaczenie nie tylko dla rynku długu. Japonia przeżywała w tym roku silną hossę na giełdzie, napędzaną przez spółki powiązane z AI, półprzewodnikami i infrastrukturą obliczeniową. Nikkei 225 rósł dzięki kapitałowi zagranicznemu, słabemu jenowi, reformom ładu korporacyjnego i globalnej fascynacji technologiami sztucznej inteligencji.

W centrum tej historii znalazły się spółki takie jak SoftBank, Advantest, Tokyo Electron, Lasertec, DISCO, Socionext, Kioxia, Murata i TDK. To one tworzyły jeden z głównych filarów narracji o japońskiej giełdzie jako rynku korzystającym na światowym boomie AI.

Ryzyko polega na tym, że wysokie wyceny technologiczne są szczególnie wrażliwe na wzrost długoterminowych stóp procentowych. Im wyższa stopa dyskontowa, tym trudniej uzasadniać bardzo ambitne wyceny spółek wzrostowych. Jeśli jednocześnie jen pozostanie słaby, rentowności obligacji pójdą dalej w górę, a zagraniczni inwestorzy zaczną redukować pozycje, hossa może szybko stracić paliwo.

Nie oznacza to automatycznego końca trendu wzrostowego na japońskiej giełdzie. Oznacza jednak, że rynek wchodzi w fazę większej selektywności. Banki, ubezpieczyciele i spółki value mogą radzić sobie relatywnie lepiej, bo korzystają na wyższych nominalnych stopach. Najbardziej wrażliwe pozostają natomiast segmenty, które rosły na fali wysokich oczekiwań wobec AI i taniego globalnego kapitału.

Najbliższa decyzja Banku Japonii, oczekiwana 31 lipca 2026 roku, może więc mieć znaczenie daleko wykraczające poza sam poziom stóp procentowych. Dla rynku najważniejsze będzie to, czy bank centralny pokaże gotowość do dalszej walki z inflacją, a jednocześnie nie wywoła wrażenia, że polityka pieniężna staje się zakładnikiem potrzeb fiskalnych rządu.