Rekordowe zwolnienia i pesymizm konsumentów. Gospodarka USA na niebezpiecznym zakręcie

• Amerykański rynek pracy wyraźnie traci impet – rośnie liczba zwolnień, a zatrudnienie w sektorze prywatnym stoi w miejscu.

• Pogarszające się nastroje konsumentów i obawy o utratę pracy zagrażają dalszemu wzrostowi gospodarczemu.

• Inwestorzy coraz częściej uciekają w bezpieczne aktywa, oczekując obniżek stóp procentowych przez Fed.

Rynek pracy: motor gospodarki, który zaczyna się zacinać

Jeszcze na początku 2025 roku gospodarka Stanów Zjednoczonych wydawała się odporna na globalne turbulencje, a indeksy giełdowe notowały kolejne rekordy. Jednak dane z rynku pracy coraz mocniej sugerują, że ten optymizm może być mylny. Indeks nastrojów konsumenckich Uniwersytetu Michigan spadł w listopadzie o ponad 6%, zbliżając się do historycznych minimów. Uczestnicy badania wskazywali, że przedłużający się paraliż administracji rządowej, spowolnienie zatrudnienia i rosnące koszty życia wpływają na ich niepokój o przyszłość.

Co ciekawe, wśród pesymistów nie znaleźli się inwestorzy giełdowi – osoby posiadające znaczne aktywa finansowe wykazały aż 11-procentowy wzrost optymizmu. Wynika to wprost z rekordowych wzrostów indeksów S&P 500 i Nasdaq, które od początku roku zyskały odpowiednio 16% i 22%. Jednak ekonomiczni komentatorzy ostrzegają, że tzw. gospodarka w kształcie litery „K” – w której zamożniejsi korzystają z dobrodziejstw hossy, a reszta społeczeństwa zmaga się z rosnącymi problemami – nie jest trwałym modelem wzrostu.

Oceniają analitycy, że sytuacja ta przypomina błędne koło: bogatsi konsumenci, korzystający z niskich stóp hipotecznych i rosnących cen nieruchomości, nadal wydają pieniądze, co chwilowo napędza gospodarkę. Jednak w momencie, gdy rynek pracy zacznie notować negatywne dane, ta iluzja stabilności może szybko zniknąć. „Wszystko sprowadza się do zatrudnienia” – twierdzą eksperci. Wystarczy kilka miesięcy ujemnych odczytów, by inwestorzy zaczęli masowo wycofywać się z rynku akcji.

Rekordowe zwolnienia i „zamrożone” zatrudnienie

Ostatnie miesiące przyniosły największą falę zwolnień od 2009 roku. Od początku 2025 roku amerykańskie firmy ogłosiły ponad 1,09 mln redukcji etatów, czyli o 44% więcej niż w całym 2024 roku. Październik był szczególnie dramatyczny – liczba zwolnień wzrosła o 175% rok do roku, osiągając najwyższy poziom od 22 lat.

Zwolnienia dotknęły przede wszystkim sektor technologiczny, który jeszcze niedawno uchodził za lokomotywę wzrostu. Amazon zredukował 14 tysięcy stanowisk, Intel planuje zwolnić 24 tysiące pracowników i wstrzymał kluczowe inwestycje, a Microsoft i Meta zmniejszyły zatrudnienie o łączną liczbę ponad 20 tysięcy osób. Podobne ruchy podjęły firmy z branży farmaceutycznej – Novo Nordisk, Merck czy Bayer – które ograniczają koszty w obliczu malejącej sprzedaży i presji konkurencji.

Zjawisko to nie ogranicza się jednak do korporacji. Małe i średnie przedsiębiorstwa, które zatrudniają 40% amerykańskich pracowników, również tną etaty i wstrzymują nowe rekrutacje. Według danych Bank of America Institute, we wrześniu 2025 roku liczba zatrudnionych w tym segmencie spadła o 7% względem średniej z 2024 roku, a ADP odnotowało ubytek 31 tysięcy miejsc pracy w małych firmach. Wielu właścicieli przyznaje, że w obecnym klimacie gospodarczym nie chcą ani zwalniać, ani zatrudniać – wolą po prostu przeczekać niepewność.

Problem ten nabiera wymiaru społecznego. Historie osób takich jak Carly Kaprive, która po roku i 700 wysłanych aplikacjach wciąż nie znalazła pracy, pokazują skalę wyzwań. Mimo że oficjalne bezrobocie utrzymuje się na poziomie 4,3%, w rzeczywistości wielu Amerykanów doświadcza tzw. „jobless boom” – gospodarki, która rośnie, ale nie tworzy miejsc pracy.

Oceniają analitycy, że gospodarka USA znalazła się w punkcie, gdzie niskie bezrobocie maskuje faktyczne spowolnienie zatrudnienia. Wskaźnik zatrudnień spadł do 3,2% – najniżej od 2013 roku. Co czwarty bezrobotny pozostaje bez pracy dłużej niż pół roku, a odsetek osób rezygnujących z dalszych poszukiwań stale rośnie. Takie zjawiska zazwyczaj pojawiają się w przededniu recesji.

Nastroje konsumentów i inwestorów: niebezpieczny rozdźwięk

Badania opinii publicznej ujawniają narastający pesymizm społeczeństwa. Aż 71% Amerykanów spodziewa się wzrostu bezrobocia w ciągu najbliższego roku – to najwyższy wynik od lat 80. XX wieku i dwukrotnie więcej niż jeszcze rok temu. Obawy o utratę pracy deklaruje 23% respondentów, co jest drugim najwyższym poziomem od 15 lat.

Jednocześnie giełdy wciąż utrzymują się blisko rekordów. To klasyczny przykład rozjazdu między nastrojami ulicy a rynkiem kapitałowym. Wielu ekonomistów uważa, że to efekt krótkowzrocznego optymizmu inwestorów liczących na zyski z AI i oczekiwanych obniżek stóp procentowych przez Fed. Taki scenariusz utrzymuje płynność, ale nie rozwiązuje problemów strukturalnych gospodarki, które coraz mocniej uwidaczniają się w statystykach zatrudnienia.

Sytuację pogarsza fakt, że przedłużający się paraliż administracji rządowej ograniczył publikację oficjalnych raportów o zatrudnieniu, co zmusza ekonomistów do korzystania z prywatnych danych. Według ADP w październiku w sektorze prywatnym przybyło zaledwie 42 tysiące miejsc pracy, a według Revelio Labs – zatrudnienie w gospodarce ogółem nawet spadło.

Rynek reaguje nerwowo. Po publikacji danych o masowych zwolnieniach indeksy S&P 500, Nasdaq i Dow Jones zanotowały kilkuprocentowe spadki. Inwestorzy zaczęli przenosić kapitał w bezpieczne aktywa – amerykańskie obligacje i złoto – uznając, że rynek akcji może być przewartościowany. W rezultacie analitycy coraz częściej ostrzegają przed ryzykiem „bańki AI”, napędzanej euforią wokół spółek technologicznych, której pęknięcie mogłoby wstrząsnąć globalnymi rynkami.

Nowa faza cyklu gospodarczego – czy Fed uratuje rynek?

Choć dane z rynku pracy są słabe, to właśnie one mogą skłonić Rezerwę Federalną do działania. Oczekuje się, że Fed zdecyduje się na obniżkę stóp procentowych jeszcze w tym roku, by pobudzić aktywność gospodarczą i złagodzić skutki spowolnienia. Rynek terminowy wycenia 80% prawdopodobieństwo jednej obniżki do września i 64% szans na dwie do końca 2025 roku.

Jednak eksperci ostrzegają, że zbyt szybkie luzowanie polityki pieniężnej mogłoby ożywić inflację i ponownie zdestabilizować gospodarkę. Fed stoi więc przed klasycznym dylematem: wspierać wzrost, ryzykując inflację, czy utrzymać restrykcje, ryzykując recesję.

W szerszym kontekście obecne spowolnienie to naturalny etap po latach dynamicznego wzrostu. Wysokie koszty kredytów, napięcia handlowe i transformacja technologiczna wymuszają na firmach nowy model działania – oparty nie na ekspansji, lecz na efektywności i redukcji kosztów. Widać to zarówno w technologii, jak i w przemyśle czy usługach.

Analitycy zwracają uwagę, że gospodarka USA wchodzi w fazę „realistycznego wzrostu”, w której przedsiębiorstwa szukają trwałych źródeł rentowności. Firmy o silnych fundamentach i niskim zadłużeniu mogą wykorzystać ten moment, by wzmocnić pozycję, przejąć konkurentów lub zyskać dostęp do tańszego kapitału. Dla inwestorów oznacza to konieczność selekcji aktywów i odejścia od prostego kupowania indeksów na rzecz bardziej zrównoważonych portfeli.

Rok 2025 zapisze się w historii jako moment przesilenia między wzrostem a stagnacją. Z jednej strony wciąż silne sektory technologii i usług utrzymują dynamikę, z drugiej – rynek pracy, który przez dekadę był filarem gospodarki USA, zaczyna się kruszyć. Zjawisko „jobless boom” pokazuje, że same wskaźniki PKB nie oddają realnego obrazu gospodarki, a wzrost bez miejsc pracy jest jak budynek bez fundamentów.

W ocenie ekspertów przyszłość amerykańskiej gospodarki zależy od kilku czynników: decyzji Fed, odbudowy zaufania konsumentów oraz powrotu firm do rekrutacji. Jeśli proces ten się opóźni, ryzyko technicznej recesji w 2026 roku staje się coraz bardziej realne.

Niektórzy ekonomiści przypominają, że każda faza spowolnienia rodzi nowe możliwości – zarówno dla inwestorów, jak i dla przedsiębiorstw. W czasach niepewności zyskują ci, którzy potrafią łączyć ostrożność z innowacją. Jeśli gospodarka amerykańska ma ponownie wejść na ścieżkę stabilnego wzrostu, musi przede wszystkim odbudować równowagę na rynku pracy. Bo jak pokazuje historia – to właśnie praca, a nie giełda, decyduje o sile gospodarki.